ԻՆՉՊԵՍ ԽՈՒՍԱՓԵԼ ՀԱՇՎԱՊԱՀԱԿԱՆ, ՀԱՐԿԱՅԻՆ ԵՎ ԻՐԱՎԱԲԱՆԱԿԱՆ ՍԽԱԼՆԵՐԻՑ


Ինչպես խուսափել հաշվապահական և հարկային սխալներից    

1. Գրավառուն իր պահանջի բավարարման նպատակով իրավունք ունի առանց դատարան դիմելու գրավի առարկայի վրա բռնագանձում տարածելու և իրացնելու այն (այդ թվում` գրավ դրված գույքը հիմնական պարտավորության համապատասխան չափի դիմաց գրավառուին կամ գրավառուի նշած երրորդ անձին ի սեփականություն հանձնելու), եթե` դա նախատեսված է գրավի պայմանագրով, կամ` առկա է գրավառուի և գրավատուի միջև կնքված գրավոր համաձայնություն, իսկ եթե գրավի պայմանագիր կնքելու համար պահանջվել է երրորդ անձի համաձայնություն /թույլտվություն/, ապա նաև վերջինիս գրավոր համաձայնությունը (առանց դատարանի վճռի գրավ դրված գույքի իրացման մասին): Նշված համաձայնության բացակայության դեպքում գրավ դրված գույքի հաշվին գրավառուի (պարտատիրոջ) պահանջները բավարարվում են դատարանի վճռով:

2. Եթե մաշվող ակտիվի ձեռքբերումը (ներմուծումը, կառուցումը) ի սկզբանե ուղղակիորեն վերագրվում է ԱԱՀ-ով հարկվող գործարքներին կամ ի սկզբանե հնարավոր չէ ուղղակիորեն վերագրել ԱԱՀ-ով հարկվող կամ չհարկվող գործարքներին, ապա այդ ձեռքբերումների (ներմուծումների, կառուցումների) գծով ԱԱՀ-ի գումարների հաշվանցումը սահմանված կարգով կատարվում է այդ ձեռքբերումների կատարման հաշվետու ժամանակաշրջանում (հետագայում կարող են կատարվել ԱԱՀ-ի դեբետի պակասեցումներ):

3. Եթե մաշվող ակտիվը, որի ձեռքբերման (ներմուծման, կառուցման) մասով նախորդ հաշվետու ժամանակաշրջաններում սահմանված կարգով կատարվել է ԱԱՀ-ի հաշվանցում, հետագա հաշվետու ժամանակաշրջաններում ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն օգտագործվում է ԱԱՀ-ով չհարկվող գործարքների իրականացման համար, ապա /ա/ հաշվանցված ԱԱՀ-ի գումարները ենթակա են վերաձևակերպման` հաշվետու ժամանակաշրջանում հաշվանցման ենթակա գումարներից պակասեցման` տվյալ հաշվետու ժամանակաշրջանի համար «Շահութահարկի մասին» օրենքով սահմանված նորմաներով այդ մաշվող ակտիվի համար հաշվարկվող ամորտիզացիայի գումարի նկատմամբ ԱԱՀ-ի 20% դրույքաչափով հաշվարկված գումարի չափով /բ/ «ա» ենթակետով սահմանված կարգով որոշվող պակասեցվող գումարը նվազեցվում է հաշվետու ժամանակաշրջանում իրականացված բոլոր գործարքների ընդհանուր շրջանառության մեջ (առանց ԱԱՀ-ի գումարի) ԱԱՀ-ով հարկվող գործարքների շրջանառության (առանց ԱԱՀ-ի) տեսակարար կշռին համապատասխանող գործակցով, եթե հաշվետու ժամանակաշրջանի ընթացքում տվյալ մաշվող ակտիվը միաժամանակ օգտագործվում է ԱԱՀ-ով հարկվող և ԱԱՀ-ով չհարկվող գործարքների իրականացման համար /գ/ հաշվանցված ԱԱՀ-ի գումարները ենթակա են վերաձևակերպման` հաշվետու ժամանակաշրջանում հաշվանցման ենթակա գումարներից պակասեցման, տվյալ մաշվող ակտիվի հաշվեկշռային արժեքի նկատմամբ ԱԱՀ-ի 20% դրույքաչափով հաշվարկված գումարի չափով, եթե հաշվետու ժամանակաշրջանում մաշվող ակտիվի օտարումն ինքնին ԱԱՀ-ով չհարկվող գործարք է:

4. Եթե մաշվող ակտիվի ձեռքբերումը (ներմուծումը, կառուցումը) ի սկզբանե ուղղակիորեն վերագրվում է ԱԱՀ-ով չհարկվող գործարքներին, ապա այդ ձեռքբերումների գծով ԱԱՀ-ի գումարները հաշվանցման ենթակա չեն այդ ձեռքբերումների (ներմուծումների, կառուցումների) կատարման հաշվետու ժամանակաշրջաններում:

5. Եթե մաշվող ակտիվը, որի ձեռքբերման (ներմուծման, կառուցման) մասով նախորդ հաշվետու ժամանակաշրջաններում սահմանված կարգով կատարվել է ԱԱՀ-ի հաշվանցվող գումարների պակասեցում (ԱԱՀ-ի գումարները սահմանված կարգով միացվել են մաշվող ակտիվի ձեռքբերման արժեքին), հետագա հաշվետու ժամանակաշրջաններում ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն օգտագործվում է ԱԱՀ-ով հարկվող գործարքների իրականացման համար, ապա /ա/ հաշվետու ժամանակաշրջանում հաշվանցման ենթակա գումարներն ավելացվում են տվյալ հաշվետու ժամանակաշրջանի համար «Շահութահարկի մասին» օրենքով սահմանված նորմաներով այդ մաշվող ակտիվի համար հաշվարկվող ամորտիզացիայի գումարի նկատմամբ ԱԱՀ-ի 16.67% հաշվարկային դրույքաչափով հաշվարկված գումարի չափով /բ/ «ա» կետով սահմանված կարգով որոշվող ավելացվող գումարը նվազեցվում է հաշվետու ժամանակաշրջանում իրականացված բոլոր գործարքների ընդհանուր շրջանառության մեջ (առանց ԱԱՀ-ի գումարի) ԱԱՀ-ով չհարկվող գործարքների շրջանառության (առանց ԱԱՀ-ի) տեսակարար կշռին համապատասխանող գործակցով, եթե հաշվետու ժամանակաշրջանի ընթացքում տվյալ մաշվող ակտիվը միաժամանակ օգտագործվում է ԱԱՀ-ով հարկվող և ԱԱՀ-ով չհարկվող գործարքների իրականացման համար /գ/ պակասեցված ԱԱՀ-ի գումարները ենթակա են վերաձևակերպման` հաշվետու ժամանակաշրջանում հաշվանցման ենթակա գումարներին ավելացման տվյալ մաշվող ակտիվի հաշվեկշռային արժեքի նկատմամբ ԱԱՀ-ի 16.67% հաշվարկային դրույքաչափով հաշվարկված գումարի չափով, եթե հաշվետու ժամանակաշրջանում մաշվող ակտիվի օտարումն ինքնին ԱԱՀ-ով հարկվող գործարք է:

6. Եթե մաշվող ակտիվի ձեռքբերման (ներմուծման, կառուցման) հաշվետու ժամանակաշրջանում մաշվող ակտիվը միաժամանակ օգտագործվում է ԱԱՀ-ով հարկվող և ԱԱՀ-ով չհարկվող գործարքների իրականացման համար, ապա տվյալ հաշվետու ժամանակաշրջանում հաշվանցման ենթակա ԱԱՀ-ի գումարը պակասեցվում է տվյալ հաշվետու ժամանակաշրջանի համար «Շահութահարկի մասին» օրենքով սահմանված նորմաներով այդ մաշվող ակտիվի համար հաշվարկվող ամորտիզացիայի գումարի նկատմամբ ԱԱՀ-ի 20% դրույքաչափով հաշվարկված գումարի չափով` նախապես նվազեցված հաշվետու ժամանակաշրջանում իրականացված բոլոր գործարքների ընդհանուր շրջանառության մեջ (առանց ԱԱՀ-ի գումարի) ԱԱՀ-ով հարկվող գործարքների շրջանառության (առանց ԱԱՀ-ի) տեսակարար կշռին համապատասխանող գործակցով:

7. Բացառությամբ բռնագրավման, նվիրատվության կամ այլ ձևով պետությանը օտարման դեպքերի, ռեզիդենտների հարկվող շահույթը որոշելիս շենքերի, շինությունների (այդ թվում` անավարտ, կիսակառույց), բնակելի կամ այլ տարածքների (այսուհետ` շենք) օտարումից եկամուտը հաշվարկվում է գույքահարկով հարկման նպատակով` դրանց համար օրենքով սահմանված կարգով որոշվող արժեքից (այսուհետ` կադաստրային արժեք) ոչ պակաս չափով: Այդ չափից պակաս հատուցման դեպքում տարբերությունը գործարքի կատարման օրը դիտվում է որպես նոր սեփականատիրոջը ներված պարտավորություն: Ընդ որում` ռեզիդենտի կողմից շենքն այլ անձին (/ոչ/ ռեզիդենտ կազմակերպություն, անհատ ձեռնարկատեր, անհատ ձեռնարկատեր չհանդիսացող ֆիզիկական անձ) կադաստրային արժեքից ցածր գնով (այդ թվում` ԱԱՀ-ը) վաճառքի դեպքում /ա/ վաճառող ռեզիդենտի եկամուտները հաշվարկվում են շենքի կադաստրային արժեքի չափով, որից նվազեցվում է շենքի մնացորդային արժեքը (այսինքն` սկզբնական արժեքի կամ օրենքով սահմանված կարգով կատարված վերագնահատման դեպքում` վերագնահատված արժեքի և ամորտիզացիոն մասհանումների տարբերությունը), ինչպես նաև ռեզիդենտի մոտ այդ գործարքից օրենքով սահմանված կարգով լրացուցիչ հաշվարկվող այլ հարկերը /բ/ գնորդ ռեզիդենտ կազմակերպության մոտ շենքի սկզբնական արժեքը որոշվում է կադաստրային արժեքով, իսկ շենքի կադաստրային արժեքի և փաստացի ձեռքբերման գնի (առանց ԱԱՀ-ի) տարբերությունը որպես ներված պարտավորություն ներառվում է համախառն եկամտի մեջ: Նշված դրույթները չեն կիրառվում, եթե շենքի օտարման գործարքի կողմ է հանդիսանում պետությունը (բացառությամբ` այն դեպքերի, երբ գործարքը կատարվում է այլ իրավաբանական անձի միջոցով) կամ շենքն օտարողը հանդիսանում է անհատ ձեռնարկատեր չհանդիսացող ֆիզիկական անձը:

8. Բացառությամբ բռնագրավման, նվիրատվության կամ այլ ձևով պետությանը օտարման դեպքերի, ռեզիդենտների հարկվող շահույթը որոշելիս շենքերի, շինությունների (այդ թվում` անավարտ, կիսակառույց), բնակելի կամ այլ տարածքների (այսուհետ` շենք) օտարումից եկամուտը հաշվարկվում է գույքահարկով հարկման նպատակով` դրանց համար օրենքով սահմանված կարգով որոշվող արժեքից (այսուհետ` կադաստրային արժեք) ոչ պակաս չափով: Այդ չափից պակաս հատուցման դեպքում տարբերությունը գործարքի կատարման օրը դիտվում է որպես նոր սեփականատիրոջը ներված պարտավորություն: Ընդ որում` ռեզիդենտի կողմից շենքն այլ անձին (/ոչ/ ռեզիդենտ կազմակերպություն, անհատ ձեռնարկատեր, անհատ ձեռնարկատեր չհանդիսացող ֆիզիկական անձ) անհատույց օտարման դեպքում /ա/ օտարող ռեզիդենտի եկամուտները հաշվարկվում են շենքի կադաստրային արժեքի չափով, որից նվազեցվում է շենքի մնացորդային արժեքը (այսինքն` սկզբնական արժեքի կամ օրենքով սահմանված կարգով կատարված վերագնահատման դեպքում` վերագնահատված արժեքի և ամորտիզացիոն մասհանումների տարբերությունը), ինչպես նաև ռեզիդենտի մոտ այդ գործարքից օրենքով սահմանված կարգով լրացուցիչ հաշվարկվող այլ հարկերը /բ/ ձեռք բերող ռեզիդենտ կազմակերպության մոտ շենքի սկզբնական արժեքը որոշվում է կադաստրային արժեքով, իսկ շենքի կադաստրային արժեքը որպես ներված պարտավորություն ներառվում է համախառն եկամտի մեջ: Նշված դրույթները չեն կիրառվում, եթե շենքի օտարման գործարքի կողմ է հանդիսանում պետությունը (բացառությամբ` այն դեպքերի, երբ գործարքը կատարվում է այլ իրավաբանական անձի միջոցով) կամ շենքն օտարողը հանդիսանում է անհատ ձեռնարկատեր չհանդիսացող ֆիզիկական անձը:

9. Ռեզիդենտի կողմից շենքն այլ անձին (/ոչ/ ռեզիդենտ կազմակերպություն, անհատ ձեռնարկատեր, անհատ ձեռնարկատեր չհանդիսացող ֆիզիկական անձ) կադաստրային արժեքից ոչ պակաս գնով (այդ թվում` ԱԱՀ-ը) վաճառքի դեպքում հարկերը հաշվարկվում են և ակտիվները ու պարտավորությունները հաշվառվում են` հիմք ընդունելով գործարքի փաստացի գինը:

10. Ռեզիդենտների հարկվող շահույթը որոշելիս շենքերի, շինությունների (այդ թվում` անավարտ, կիսակառույց), բնակելի կամ այլ տարածքների (այսուհետ` շենք) վարձակալության կամ անհատույց օգտագործման հանձնելու գործարքների մասով (բացառությամբ` պետությանը վարձակալության կամ անհատույց օգտագործման հանձնման դեպքերի) եկամուտը որոշվում է գույքահարկով հարկման նպատակով դրանց համար օրենքով սահմանված կարգով որոշվող արժեքի, իսկ այդպիսի արժեքի բացակայության դեպքում` գույքահարկով հարկման օբյեկտի ընդհանուր մակերեսում վարձակալության կամ անհատույց օգտագործման հանձնված տարածքի բաժնեմասին համապատասխանող արժեքի (այսուհետ` կադաստրային արժեքի) 5%-ից ոչ պակաս չափով` հաշվարկված տարեկան կտրվածքով: Այդ չափով պակաս հատուցման դեպքում տարբերությունը դիտվում է որպես վարձակալին (փոխառուին) ներված պարտավորություն: Ընդ որում` ռեզիդենտի կողմից շենքն այլ անձին (/ոչ/ ռեզիդենտ կազմակերպություն, անհատ ձեռնարկատեր, անհատ ձեռնարկատեր չհանդիսացող ֆիզիկական անձ) կադաստրային արժեքի 5%-ից (տարեկան կամ տարեկանի վերածած) ցածր գումարով (այդ թվում` ԱԱՀ-ը) վարձակալության հանձնման դեպքում /ա/ վարձատու ռեզիդենտի եկամուտները հաշվարկվում են շենքի կադաստրային արժեքի տարեկան 5%-ից ելնելով (հաշվի առնելով հաշվետու տարում շենքի վարձակալության փաստացի ժամանակահատվածը) և հարկվող շահույթը որոշելիս համախառն եկամտից նվազեցվում են շենքի ամորտիզացիոն մասհանումները (կարճաժամկետ կամ գործառնական վարձակալության դեպքում), ինչպես նաև ռեզիդենտի մոտ այդ գործարքից օրենքով սահմանված կարգով լրացուցիչ հաշվարկվող այլ հարկերը /բ/ վարձակալ ռեզիդենտ կազմակերպության մոտ վարձակալության հետ կապված ծախսերը հաշվարկվում են շենքի կադաստրային արժեքի տարեկան 5%-ից ելնելով (հաշվի առնելով հաշվետու տարում շենքի վարձակալության փաստացի ժամանակահատվածը) և շենքի վրա կատարված ծախսերի (ընթացիկ, կապիտալ) տարբերակումն կատարվում է դրա կադաստրային արժեքից ելնելով, իսկ շենքի կադաստրային արժեքի 5%-ի (հաշվի առնելով հաշվետու տարում շենքի վարձակալության փաստացի ժամանակահատվածը) և փաստացի վարձավճարի (առանց ԱԱՀ-ի) տարբերությունը որպես ներված պարտավորություն ներառվում է համախառն եկամտի մեջ: Նշված դրույթները չեն կիրառվում, եթե շենքի վարձակալության կամ անհատույց օգտագործման գործարքի կողմ է հանդիսանում պետությունը (բացառությամբ` այն դեպքերի, երբ գործարքը կատարվում է այլ իրավաբանական անձի միջոցով) կամ վարձատուն (փոխատուն) հանդիսանում է անհատ ձեռնարկատեր չհանդիսացող ֆիզիկական անձը:

11. Ռեզիդենտների հարկվող շահույթը որոշելիս շենքերի, շինությունների (այդ թվում` անավարտ, կիսակառույց), բնակելի կամ այլ տարածքների (այսուհետ` շենք) վարձակալության կամ անհատույց օգտագործման հանձնելու գործարքների մասով (բացառությամբ` պետությանը վարձակալության կամ անհատույց օգտագործման հանձնման դեպքերի) եկամուտը որոշվում է գույքահարկով հարկման նպատակով դրանց համար օրենքով սահմանված կարգով որոշվող արժեքի, իսկ այդպիսի արժեքի բացակայության դեպքում` գույքահարկով հարկման օբյեկտի ընդհանուր մակերեսում վարձակալության կամ անհատույց օգտագործման հանձնված տարածքի բաժնեմասին համապատասխանող արժեքի (այսուհետ` կադաստրային արժեքի) 5%-ից ոչ պակաս չափով` հաշվարկված տարեկան կտրվածքով: Այդ չափով պակաս հատուցման դեպքում տարբերությունը դիտվում է որպես վարձակալին (փոխառուին) ներված պարտավորություն: Ընդ որում` ռեզիդենտի կողմից շենքն այլ անձին (/ոչ/ ռեզիդենտ կազմակերպություն, անհատ ձեռնարկատեր, անհատ ձեռնարկատեր չհանդիսացող ֆիզիկական անձ) անհատույց օգտագործման հանձնելու դեպքում /ա/ փոխատու ռեզիդենտի եկամուտները հաշվարկվում են շենքի կադաստրային արժեքի 5%-ից ելնելով (հաշվի առնելով հաշվետու տարում շենքի անհատույց օգտագործման փաստացի ժամանակահատվածը) և հարկվող շահույթը որոշելիս համախառն եկամտից նվազեցվում են շենքի ամորտիզացիոն մասհանումները, ինչպես նաև ռեզիդենտի մոտ այդ գործարքից օրենքով սահմանված կարգով լրացուցիչ հաշվարկվող այլ հարկերը /բ/ փոխառու ռեզիդենտ կազմակերպության մոտ վարձավճարները հաշվարկվում են շենքի կադաստրային արժեքի տարեկան 5%-ից ելնելով (հաշվի առնելով հաշվետու տարում շենքի անհատույց օգտագործման փաստացի ժամանակահատվածը) և շենքի վրա կատարված ծախսերի (ընթացիկ, կապիտալ) տարբերակումն կատարվում է դրա կադաստրային արժեքից ելնելով, իսկ շենքի կադաստրային արժեքի 5%-ը (հաշվի առնելով հաշվետու տարում շենքի անհատույց օգտագործման փաստացի ժամանակահատվածը) որպես ներված պարտավորություն ներառվում է համախառն եկամտի մեջ: Նշված դրույթները չեն կիրառվում, եթե շենքի վարձակալության կամ անհատույց օգտագործման գործարքի կողմ է հանդիսանում պետությունը (բացառությամբ` այն դեպքերի, երբ գործարքը կատարվում է այլ իրավաբանական անձի միջոցով) կամ վարձատուն (փոխատուն) հանդիսանում է անհատ ձեռնարկատեր չհանդիսացող ֆիզիկական անձը:

12. Ռեզիդենտի կողմից շենքն այլ անձին (/ոչ/ ռեզիդենտ կազմակերպություն, անհատ ձեռնարկատեր, անհատ ձեռնարկատեր չհանդիսացող ֆիզիկական անձ) կադաստրային արժեքի 5%-ից (տարեկան կամ տարեկանի վերածած) ոչ պակաս գնով (այդ թվում` ԱԱՀ-ը) վարձակալության հանձնման դեպքում հարկերը հաշվարկվում են և ակտիվները ու պարտավորությունները հաշվառվում են` հիմք ընդունելով գործարքի փաստացի գինը

13. Ծախսերի թվին դասվում վարկերի (փոխառությունների) տոկոսները` ՀՀ ԿԲ-ի կողմից սահմանված բանկային տոկոսի հաշվարկային դրույքի կրկնակի չափը չգերազանցող մասով (բանկային տոկոսի հաշվարկային դրույքը սահմանվում է ՀՀ ԿԲ նախագահի կողմից` ՀՀ ԿԲ խորհրդի 23.07.2002թ. N 245-Ն որոշմամբ հաստատված «ՀՀ ԿԲ-ի կողմից ՀՀ բանկային տոկոսի հաշվարկային դրույքի հաշվարկման և սահմանման» կարգին համապատասխան և հրապարակվում է ՀՀ ԳՆԱՏ-ում): Այստեղ, մասնավորապես` ներառվում են ռեզիդենտի ստացած բոլոր տեսակի վարկերի (կարճաժամկետ, երկարաժամկետ, տարկետված, հետաձգված, երկարաձգված, ժամկետանց, կետանցված), դրամական և գույքային փոխառությունների (այդ թվում` արտարժույթով ստացվածներինը) և այլ ներգրավված միջոցների դիմաց վճարվող տոկոսները, գույքի ֆինանսական վարձակալության դիմաց վճարվող տոկոսները:

14. Բանկ (վարկային կազմակերպություն) չհամարվող ռեզիդենտի մոտ բանկ (վարկային կազմակերպություն) չհամարվող ոչ ռեզիդենտից կամ այլ ռեզիդենտից (այդ թվում` անհատ ձեռնարկատերերից, անհատ ձեռնարկատեր չհամարվող ֆիզիկական անձանցից) ներգրավված փոխառությունների դիմաց հաշվետու տարում վճարման ենթակա (հաշվարկվող) տոկոսները համախառն եկամտից նվազեցվում են տվյալ ռեզիդենտի զուտ ակտիվների 2-ապատիկը չգերազանցող չափով: Նշված դրույթի կիրառման առումով ռեզիդենտի զուտ ակտիվները հաշվարկվում են հաշվետու տարվա դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ` ռեզիդենտի ակտիվների և պարտավորությունների` հարկման նպատակով ճանաչվող արժեքների դրական տարբերության (այսինքն` հարկային հաշվառման արդյունքում ձևավորված սեփական կապիտալի հաշվեկշռային արժեքի) չափով: Նշված սահմանափակումները տարածվում են 01.01.2012թ.-ից հետո սկսվող ժամանակահատվածներին վերաբերող տոկոսների վրա:

15. Բանկ (վարկային կազմակերպություն) համարվող ռեզիդենտի մոտ բանկ (վարկային կազմակերպություն) չհամարվող ոչ ռեզիդենտից կամ այլ ռեզիդենտից (այդ թվում` անհատ ձեռնարկատերերից, անհատ ձեռնարկատեր չհամարվող ֆիզիկական անձանցից) ներգրավված փոխառությունների դիմաց հաշվետու տարում վճարման ենթակա (հաշվարկվող) տոկոսները համախառն եկամտից նվազեցվում են տվյալ ռեզիդենտի զուտ ակտիվների 9-ապատիկը չգերազանցող չափով: Նշված դրույթի կիրառման առումով ռեզիդենտի զուտ ակտիվները հաշվարկվում են հաշվետու տարվա դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ` ռեզիդենտի ակտիվների և պարտավորությունների` հարկման նպատակով ճանաչվող արժեքների դրական տարբերության (այսինքն` հարկային հաշվառման արդյունքում ձևավորված սեփական կապիտալի հաշվեկշռային արժեքի) չափով: Նշված սահմանափակումները տարածվում են 2012 թվականի հունվարի 1-ից հետո սկսվող ժամանակահատվածներին վերաբերող տոկոսների վրա:

16. Ծախսերի թվին է դասվում ԱՎՈՒՄ-ը, որի մեջ ներառվում են ռեզիդենտի ինչպես հիմնական (ոչ) արտադրական անձնակազմի, այնպես էլ այլ վարձու աշխատողների աշխատավարձը (ներառյալ` խթանող և հավելյալ վճարները):

17. Խթանող վճարներ են համարվում, մասնավորապես` արտադրական ցուցանիշների համար պարգևատրումները, տարվա աշխատանքի արդյունքների համար պարգևատրումը, պրոֆեսիոնալ վարպետության համար տրվող հավելումները, երկարամյա ծառայության համար արտադրական աշխատողներին տրվող միանվագ պարգևատրումները (տվյալ տնտեսությունում մասնագիտության գծով աշխատանքային ստաժի համար հավելավճարները):

18. Հավելյալ վճարներ են (կապված աշխատանքային ռեժիմի և պայմանների հետ) համարվում գիշերային աշխատանքի, արտաժամյա աշխատանքի, հանգստյան և տոն (ոչ աշխատանքային) օրերի, բազմահերթ ռեժիմով աշխատանքի, մասնագիտությունների համատեղման, սպասարկման գոտիների ընդլայնման, ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված կարգով ծանր, վնասակար և խիստ վնասակար համարվող աշխատանքի պայմաններում աշխատանքի համար աշխատավարձի նկատմամբ սահմանված հավելավճարներն ու լրավճարները:

19. ԱՎՈՒՄ-ի մեջ են ներառվում նաև հերթական (ամենամյա) և լրացուցիչ արձակուրդների վարձատրությունը), անչափահասների արտոնյալ ժամերի, կերակրող մայրերին աշխատանքի ընթացքում տրվող ընդմիջումների, ինչպես նաև պետական պարտավորությունների կատարման հետ կապված ժամանակի վարձատրությունը, աշխատանքի անվտանգությունն ապահովելու նպատակով բժշկական հետազոտությունների գծով ծախսերը, աշխատավարձի մասնակի պահպանմամբ հարկադրված արձակուրդում գտնվող աշխատողներին վճարվող գումարները, աշխատող դոնորներին հետազոտվելու (զննում), արյուն հանձնելու և յուրաքանչյուր անգամ արյուն հանձնելուց հետո հատկացվող հանգստի օրերի համար կատարվող վճարումները, ոչ աշխատողի մեղքով պարապուրդի ժամանակ վճարվող գումարները և աշխատողների աշխատանքի վարձատրությանն ուղղված այլ վճարումները.

20. Ծախսերի թվին են դասվում աշխատանքից ազատման դեպքում` օրենքով սահմանված կարգով և չափերով վարձու աշխատողներին վճարվող արձակման նպաստները և չօգտագործված արձակուրդների համար փոխհատուցման գումարները:





1. Հայտարարություն ներկայացնելու օրն անհատ ձեռնարկատերը (իրավաբանական անձը) ստանում է Արտոնագիր, ընդ որում` Հայտարարությունը ներկայացնելու օրվա ընթացքում Արտոնագիր չտրամադրելու դեպքում Արտոնագիրը համարվում է տրամադրված Հայտարարությունը ներկայացնելու օրը, եթե անհատ ձեռնարկատերը (իրավաբանական անձը)  կատարել է արտոնագրային վճարի վճարում, իսկ «Սահմանամերձ գյուղական համայնքներում իրականացվող գործունեությունը հարկերից ազատելու մասին» օրենքի համաձայն արտոնագրային վճարից ազատված գործունեության մասով Արտոնագիրը տրամադրվում է առանց արտոնագրային վճարի վճարման:
2. Յուրաքանչյուր գործունեության տեսակի մասով յուրաքանչյուր ժամանակահատվածի և յուրաքանչյուր գործունեության իրականացման վայրի համար տրվում է առանձին Արտոնագիր, ընդ որում` ժամանակահատվածները հաշվարկելիս ժամանակահատվածի սկզբի և վերջի օրերը ներառող ամիսները ընդունվում են որպես ամբողջական ամիսներ; գործունեության իրականացման տարբեր ժամանակահատվածների (1 ամիս կամ հաջորդական ամիսներ /բայց ոչ ավելի, քան մինչև տվյալ օրացուցային տարվա ավարտը/) համար ներկայացվում են առանձին Հայտարարություններ; >1 ամսից որևէ ժամանակահատվածի համար գործունեության յուրաքանչյուր տեսակի մասով արտոնագրային վճարի չափը սահմանվում է տվյալ ժամանակահատվածում ներառված ամիսների համար հաշվարկված արտոնագրային վճարի ամսական չափերի հանրագումարի չափով; 1-ամսյա ժամանակահատվածի համար արտոնագրային վճարի չափի հաշվարկման գործակիցը =1, իսկ >1 ամսից ժամանակահատվածի համար այդ գործակիցը նվազեցվում է 0.02-ով (արտոնագրային վճար վճարող համարվելու մասին հայտարարությամբ ներկայացված >1 յուրաքանչյուր ամսվա համար):
3. Որևէ ժամանակահատվածի համար տվյալ գործունեության իրականացման վայրի մասով Արտոնագիր ստացած արտոնագրային վճար վճարողի կողմից տվյալ գործունեության իրականացման վայրի մասով ելակետային տվյալի ավելացման դեպքում մինչև ելակետային տվյալի ավելացումը ներկայացվում է Հայտարարություն նոր Արտոնագիր ստանալու համար և վճարվում է լրացուցիչ արտոնագրային վճար` ելակետային տվյալի ավելացման ամսաթիվն ընդգրկող ամսվա և մինչև ելակետային տվյալի ավելացումը ստացած Արտոնագրի գործողության ավարտն ընկած ամիսների ընդհանուր թվին համապատասխան չափով, որի դեպքում տրվում է նոր Արտոնագիր` ժամանակահատվածի սկիզբ համալրելով ելակետային տվյալի ավելացման ամսաթիվն ընդգրկող ամիսը, իսկ ավարտը` մինչև ելակետային տվյալի ավելացումը ստացած արտոնագրի գործողության ավարտի ամիսը  Այդ դեպքում արտոնագրային վճար վճարողը ներկայացնում է նոր Հայտարարություն` լրացնելով ելակետային տվյալի ընդհանուր մեծությունը (նախկինում ներկայացված և ավելացվող ելակետային տվյալի մեծության հանրագումարը):
4. Որևէ ժամանակահատվածի համար տվյալ գործունեության իրականացման վայրի մասով ելակետային տվյալը չի կարող նվազեցվել (այդ թվում` արտոնագրային վճար վճարողների կողմից ելակետային տվյալների ավել հայտարարագրման դեպքերում սխալների ինքնուրույն հայտնաբերելիս):
5. Անհատ ձեռնարկատերերը (իրավաբանական անձինք) համարվում են արտոնագրային վճար վճարող նաև այն դեպքերում, երբ հանրային սննդի ոլորտում գործունեությունն իրականացվում է այլ անձանց կողմից` առանց այդ սրահ(ներ)ի մասով անշարժ գույքի հետ կապված իրավունքների` օրենքով սահմանված կարգով գրանցման (առանց պետական գրանցման), իսկ օրենքով սահմանված կարգով վարձակալած (անշարժ գույքի հետ կապված իրավունքները ձևակերպած) հանրային սննդի սպասարկման սրահում հանրային սննդի ոլորտում գործունեություն իրականացնելու դեպքում արտոնագրային վճար վճարողներ են համարվում վարձակալները:
6. Այն դեպքերում, երբ հանրային սննդի ոլորտում գործունեությունն իրականացվում է հանդիսությունների, արարողությունների կամ համանման այլ միջոցառումների կազմակերպման համար նախատեսված >=100մ2 մակերես ունեցող սրահում, և հանրային սննդի գործունեության իրականացման տվյալ վայրի սրահների ընդհանուր մակերեսը <=600մ2, այդ սրահի մասով արտոնագիր տրամադրվում է տվյալ տարվա որևէ ամսվա կոնկրետ օրվա (օրերի) համար, ընդ որում` Արտոնագիր ստանալու համար արտոնագրային վճար վճարող համարելու մասին Հայտարարությունը կարող է ներկայացվել անհատ ձեռնարկատիրոջ (իրավաբանական անձի) նախընտրած` արտոնագրային վճար վճարող համարվելու որևէ օրվան (օրերին) նախորդող ցանկացած աշխատանքային օրվա ընթացքում; Հայտարարություն ներկայացվում է այն օրերի համար, որի 0000 ժամից մինչև օրվա ավարտը ընկած որևէ (ցանկացած) ժամանակահատվածում գործունեություն է իրականացվելու (անկախ այդ ժամանակահատվածում իրականացվող գործունեության տևողությունից); մեկ շենքում (շինությունում) գտնվող >1 սրահների միջոցով հանրային սննդի այդ տեսակի գործունեություն իրականացվելու դեպքերում հանրային սննդի գործունեության համար ներկայացվում է մեկ Հայտարարություն (սրահների մակերեսների հանրագումարով):  Այդ դեպքերում որևէ ամսվա օրվա (օրերի) համար արտոնագրային վճարի չափը սահմանվում է արտոնագրային վճարի 1-ամսյա չափի 1/30-ի, գործունեության տվյալ տեսակի համար տվյալ Արտոնագրում նշված օրերի քանակի, իսկ տվյալ գործունեությունը Երևան քաղաքում իրականացնելու պարագայում` նաև 3.0 գործակցի արտադրյալով (դրամական արտահայտությամբ):
7. Հանրային սննդի գործունեության մեկ վայրում (օբյեկտում) միաժամանակ (ոչ) բացօթյա սրահի միջոցով հանրային սննդի գործունեություն իրականացնելու դեպքերում հանրային սննդի գործունեության տվյալի վայրը (օբյեկտը) համարվում է գործունեության իրականացման մեկ վայր և այդ վայրի մասով ելակետային տվյալը որոշվում է բոլոր սրահների մակերեսների հանրագումարով, իսկ գործունեության իրականացման մեկ վայրում >1 այնպիսի օբյեկտների միջոցով հանրային սննդի գործունեություն իրականացվելու դեպքում, որոնց համար օրենքով նախատեսված են տարբեր գործակիցներ` գործունեության այդ օբյեկտները (հեստապար և անհատական կամ համույթային համանման այլ ցուցադրումներ ունեցող, սպառողների սահմանափակ քանակակազմ ունեցող հանրային սննդի գործունեության իրականացման վայրեր և/կամ այլ վայրեր) Հայտարարությունում լրացվում են որպես գործունեության իրականացման տարբեր վայրեր (համապատասխան ելակետային տվյալներով):
8. Ոչ ռեզիդենտի շահութահարկի հաշվարկման առումով ապրանքների միջազգային վաճառքի պայմանագրերով (INCOTERMS) սահմանված կանոնները (նորմերը) հաշվի չեն առնվում`դրանք սահմանում են կանոններ (նորմեր), որոնք կարգավորում են գնորդի և վաճառողի միջև ապրանքի առաքման տրանսպորտային ծախսերի բաշխումը, բեռի վնասման, կորստի կամ ոչնչացման ռիսկերը:
9. Հարկային գործակալներից (կամ հարկային գործակալի պարտականություններից ազատված անձանցից) բնամթերային եկամուտներ ստանալու դեպքում ֆիզիկական անձանց համախառն եկամտում հաշվի է առնվում ՀՀ դրամով, ազատ (շուկայական) գներով /ա/ հարկային գործակալի կողմից եկամտի հաշվարկման (վճարման) ամսում այլ անձանց` դրանց իրացման միջին գներով (այդ թվում` օրենքով սահմանված դեպքերում` անուղղակի հարկերը) /բ/ այդպիսի գների բացակայության դեպքում` հարկային գործակալի կողմից հաշվարկմանը (վճարմանը) նախորդող ամսում այլ անձանց` դրանց իրացման միջին գներով (այդ թվում` օրենքով սահմանված դեպքերում` անուղղակի հարկերը) /գ/ այդպիսի գների բացակայության դեպքում` հարկային գործակալի մոտ դրանց ինքնարժեքի (սկզբնական /ձեռքբերման/ արժեքի) և դրա նկատմամբ օրենքով սահմանված դեպքերում անուղղակի հարկերի հանրագումարով:
10. Ոչ հարկային գործակալներից բնամթերային եկամուտներ ստանալու դեպքում ֆիզիկական անձանց համախառն եկամտում հաշվի է առնվում ՀՀ դրամով, ազատ (շուկայական) գներով /ա/ այդպիսի կամ նույնանման գործարքների (բնամթերքի` ապրանքների, ծառայությունների, այլ ակտիվների) համար եկամտի ստացման ամսվան վերաբերող` հրապարակված վիճակագրական (սակա)գներով /բ/ դրանց բացակայության դեպքում` այդպիսի կամ նույնանման գործարքների համար եկամտի ստացմանը նախորդող ամսվան վերաբերող` հրապարակված վիճակագրական միջին (սակա)գներով /գ/ դրանց բացակայության դեպքում` այդպիսի կամ նույնանման գործարքների համար եկամտի ստացմանը նախորդող 12 ամսվան վերաբերող` հրապարակված վիճակագրական միջին (սակա)գներով, իսկ դրանց բացակայության դեպքում` այդ 12 ամսվան նախորդող հաջորդական առաջին ամսվան վերաբերող` հրապարակված միջին (սակա)գներով:
11. Ռեզիդենտության տեղեկանքի առկայության դեպքում այլ պետության ռեզիդենտին վճարված տոկոսները, ռոյալթիները, գույքի արժեքի հավելաճը և շահաբաժինները հարկվում են հարկային գործակալի կողմից հետևյալ դրույքաչափերով. Մեծ Բրիտանիա` 5%, 5%, 0% և 10%; Ֆրանսիա` 10%, 10% (հեղինակային իրավունքի դիմաց վճարված ռոյալթիները` 5%), 0% և 5%/10%; Կանադա` 10%, 10%, 0% և 5%/10%:
12. ՀՀ կառավարության 07.10.2004թ. N 1398-Ն որոշմամբ նախատեսված` ռեզիդենտության տեղեկանքը հաշվի է առնվում միայն այն պետության ռեզիդենտի համար, որի հետ ՀՀ-ը կնքել է կրկնակի հարկումը բացառելու մասին միջազգային պայմանագիրը, և կիրառվում է, հարկային գործակալի կողմից ոչ ռեզիդենտին հայաստանյան աղբյուրներից վճարված եկամուտներից եկամտի վճարման աղբյուրի մոտ հարկից ազատելու (կամ նվազ դրույքաչափով հարկելու) համար:
13. ՀՀ կառավարության 07.10.2004թ. N 1398-Ն որոշմամբ նախատեսված` ՀՀ պետական բյուջե վճարված հարկի գումարի վերադարձման մասին սերտիֆիկատ-դիմումը հաշվի է առնվում միայն այն պետության ռեզիդենտի համար, որի հետ ՀՀ-ը կնքել է կրկնակի հարկումը բացառելու մասին միջազգային պայմանագիրը, և կիրառվում է, հարկային գործակալի կողմից ոչ ռեզիդենտին հայաստանյան աղբյուրներից վճարված եկամուտներից եկամտի վճարման աղբյուրի մոտ պահված և ՀՀ պետական բյուջե փոխանցված հարկի գումարները ոչ ռեզիդենտի ստանալու համար:
14. Գործունեության հետևյալ տեսակների լիցենզիաներ ստացած անձանց արգելվում է որևէ ամսվա արդյունքներով իրացման շրջանառության >10%-ից ՀԴՄ-ներով արտացոլելը (սահմանաչափը գերազանցելու դեպքում այդ անձանց նկատմամբ կիրառվում են առանց լիցենզիայի լիցենզավորման ենթակա գործունեության իրականացման համար օրենքով նախատեսված պատասխանատվության միջոցներ)` թորած ալկոհոլային խմիչքների (այդ թվում` լիկյորների և <=9% սպիրտ պարունակող այլ սպիրտային խմիչքների, ինչպես նաև միայն /հատա/պտուղներից /բացառությամբ` խաղողի/ թորված >=40% սպիրտ պարունակող ալկոհոլային խմիչքների) և խմորման նյութերից էթիլային սպիրտի արտադրություն; գինու, խնձորի և պտղահատապտղային այլ գինիների արտադրություն; գարեջրի արտադրություն; օղու ներմուծում:
15. ՀՀ երկքաղաքացին (այն անձը, որը ՀՀ քաղաքացիությունից բացի, ունի նաև այլ պետության /երկրների/ քաղաքացիություն) ՀՀ-ի համար ճանաչվում է միայն որպես ՀՀ քաղաքացի:
16. ՀՀ-ում կապի ծառայությունների մատուցման ժամանակ ԱԱՀ-ով հարկվող շրջանառություն է համարվում դրանց արժեքը` ելնելով սահմանված սակագներից:
17. ԱԱՀ-ի զրոյական դրույքաչափ կիրառվում է` ՀՀ Էլեկտրակապի օպերատորի կողմից օտարերկրյա օպերատորներին մատուցվող ծառայությունների նկատմամբ, որոնց մասով (ըստ Էլեկտրակապի միջազգային միության կանոնադրության) կատարվում է միջազգային փոխկապակցման ծառայությունների շրջանակներում միմյանց մատուցված ծառայությունների դիմաց վճարման ենթակա գումարների փոխադարձ հաշվարկ:
18. Հարկային և հարակից օրենսդրության իմաստով «ՀՀ տարածք» հասկացությունը համապատասխանում է «Պետական սահմանի մասին» օրենքով տրված հասկացությանը:
19. Այն գործարքները, որոնց գնանշումը կարող է կատարվել միայն ՀՀ դրամով` պայմանագրերում և սկզբնական (հաշվառման) փաստաթղթերում կարող է նշվել միայն արտարժույթի փոխարժեքը ՀՀ դրամի նկատմամբ (1 դրամ = 0.00208$), այլ  ոչ թե` ՀՀ դրամի փոխարժեքը արտարժույթի նկատմամբ (1$ = 480 դրամ); գների զուգահեռաբար արտահայտումը նաև արտարժույթով (ապրանքի գինը 48000 դրամ կամ 100$):
20. Եկամտի վճարման աղբյուրի մոտ ոչ ռեզիդենտի շահութահարկի պահումը (գանձումը) իրականացնում է հարկային գործակալը, որը հաշվարկվում է` ոչ ռեզիդենտին եկամուտների փաստացի վճարման պահին տվյալ արտարժույթի փոխարժեքից ելնելով, իսկ ոչ ռեզիդենտի կողմից դուրս գրված սկզբնական (հաշվառման) փաստաթղթերի և հարկային գործակալի կողմից ոչ ռեզիդենտին եկամուտների վճարման ամսաթվերի` տվյալ արտարժույթի փոխարժեքներով հաշվարկված ոչ ռեզիդենտի շահութահարկի գումարների միջև առաջացած տարբերությունը (դրական, բացասական) հանդիսանում է վերագնահատման արդյունք:

Այս և նմանատիպ այլ հարցերի կարող եք ծանոթանալ <<Էկոնոմիկա և Իրավունք>> ամսագրում,     Բաժանորդագրվել

                          ինչպես նաև

 շարունակական ամենամսյա սեմինարների  
                  ընթացքում      Բաժանորդագրվել